Područje opštine Požega pogodno za bird watching – posmatranje ptica, koje je u Evropi vrlo popularno a u Srbiji je tek u povoju. Može se videti preko180 vrsta ptica (u Srbiji se taj broj kreće oko 350), a lokacije koje su najpogodnije za posmatranje ptica su kanjon Velikog Rzava, stanište velikog ronca, vodenkosa, nekoliko vrsta ptica grabljivica i sova i sama požeška kotlina sa rekama Skrapež, Đetinja, Moravica i Zapadna Morava, gde se mogu posmatrati ptice vodenih staništa. Jedna od takvih , preslatkih ptičica je vodomar.
Vodomar ima kratko, zbijeno telo s kratkim, crvenim nogama, kratkim, plavim repnim perima i širokim krilima, i veliku glavu s dugim, crnim, šiljatim kljunom smeštenu na kratkom vratu. Krila i teme su tamnoplavi, prošarani sitnim svetloplavim tačkama. Leđa su svetloplava,donja strana tela je sve do belog grla rđastocrvena do kestenjastosmeđa.
Šare na glavi obeležavaju crvenosmeđa pera na ušima, oštro oivičene bele pege bočno na vratu i jedna plavozelena ili plava pruga na bradi. D 17–19,5, RK 24–26 cm.
Areal obuhvata skoro celu Evropu (osim Skandinavije i severa Rusije),s tim što ptice iz severne i istočne Evrope lutaju ili se sele na jug. Areal u Aziji obuhvata Malu Aziju, delove srednje i istočne Azije, gde je selica i južnu i jugozapadnu Aziju, gde je stanarica. U istočnim delovima Indonezije i Melanezije mogu se sre sti izolovane populacije. U Africi naseljava severozapad kontinenta.
Živi uz lagano tekuću ili stajaću,bistru vodu s malim ribama, s pojasom drveća i grmlja i strmom obalom pogodnom za gnežđenje. Naseljava reke, potoke, jezera, ali i razne kanale, ribnjake i slična ljudskom rukom oblikovana staništa.Hrani se ribama, zaranjanjem u vodu, povremeno i insektima i njihovim larvama, malenim račićima i punoglavcima.
Gnežđenje počinje u aprilu, gnezdi se u rupama, dugim 60–90 cm, koje kopa u zemljanim odsecima i strmim obalama, koje ničim ne oblaže, polaže 3–7 belih jaja, na kojima mužjak i
ženka leže 17–20 dana, a mladunci poleću kada dostignu starost od 28 dana.
Vodomar je gnezdarica stanarica Lužnice, Skrapeža, Đetinje, Moravice i Zapadne Morave, prisutan na području tokom cele godine.
Gnežđenje je zabeleženo i na Kamenici i Velikom Rzavu iako je dosta ređ u planinskim predelima.
Relativno ravnomerno naseljava teritoriju cele Srbije, a većina populacije gnezdi se u dolinama i pobrđu. Drži se blizine tekućih i stajaćih voda, a najredovniji je uz vodotokove na kojima se mogu naći odgovarajući obalni odseci i strmine pogodni za pravljenje gnezda i dovoljno riblje mlađi za ishranu. U Srbiji je prisutan tokom cele godine, a zimi
je sporadičan i malobrojan. Brojnost stagnira, smatra se da se gnezdi 2400–3500 parova.
Autor: Brano Rudić
