U kraškim stenama Istočne Srbije, koje pripadaju Karpato-balkanskom delu, naseljenom još u vreme paleolita ima veliki broj pećina. Utvrđena su najstarija svedočanstva stalnog naseljavanja ljudi u regionu paleolitskih pećina i Prekonoškoj pećini, dok je značajno prisustvo plemena Tribala i njihovih naselja i utvrđenja dokumentovano u starijem Gvozdenom dobu.
Ovu pećinu su krajem 19.veka istraživali poznati srpski i evropski naučnici, prva je pećina koja je odlukom kralja Milana Obrenovića otvorena za turiste.
Pronađeni su ostaci faune od ulovljenih životinja. Među njima je najpoznatija Prekonoška pećina, duga 400 metara. Smatra se da je Prekonoška pećina nekad bila najlepša pećina Srbije, sa izuzetnim pećinskim nakitom. Nakit u Prekonoškoj pećini je lep i raznolikog je oblika. Stalaktiti su beli, žućkasti, crvenkasti, motkasti kao i grozdasti. Mahovinasti i grozdasti slični su koralima, dok su kalcitni salivi i zavese kristalaste strukture i različitih oblika.
U Prekonoškoj pećini su pronađeni razni tragovi izumrlih životinja. Prekonoška pećina je spomenik prirode, pod zaštitom Republike Srbije, ali je. nažalost, danas potpuno zapuštena. Prekonoška pećina se nalazi na teritoriji Opštine Svrljig, 26 km od Niša, u blizini Zaječara i Knjaževca.
