Rudnik planina , koja dominira centralnom Srbijom i Šumadijom, nalazi se 100 km južno od Beograda. Pored najvišeg Cvijićevog vrha (1132 m), ističu se Srednji i Mali Šturac, Molitve, Paljevine i Marijanac, svi iznad 1000 metara nadmorske visine.
Dobri putni pravci omogućavaju lak dolazak na Rudnik. Zahvaljujući izvanrednim klimatskim uslovima Rudnik je proglašen za vazdušnu banju.Geografski gledano Rudnik je prva planina južno od Karpata. Posmatrano s turističkog aspekta, za Rudnik bi se moglo reći da je zahvaljujući prirodnim karakteristikama i kulturnom nasleđu jedan od ozbiljnih turističkih potencijala u Srbiji!
Rudnik čini hidrografski čvor u Šumadiji, razvođe između reka Velike i Zapadne Morave i Kolubare. Sa severne strane planinu opkoljava reka Jasenica, desna pritoka Velike Morave, sa zapadne izvorišni kraci Despotovice, leve pritoke Zapadne Morave, a sa južne i jugoistočne Gruža, takođe leva pritoka Zapadne Morave. Drugim rečima, područje planine Rudnik izvorište je najvećih šumadijskih reka. Pored pomenutih tu su i Lepenica, desna pritoka Velike Morave i Ljig, leva pritoka Kolubare. Obilje voda moglo bi se koristiti na bezbroj načina u poljoprivredi, ali i turizmu.
Varošica Rudnik, privredni i administrativni centar regije, bila je središte žive rudarske delatnosti mnogo pre dolaska Slovena. Pre Rimljana ove su krajeve naseljavali Iliri i Kelti. Rudnik je, međutim, poznatiji po nalazima iz antičkog perioda. Pretpostavlja se da je tu bio centar rimskog rudarstva u Srbiji. Prema arheološkim tragovima može se zaključiti da je na Rudniku bilo veliko rimsko naselje sa kovnicom novca. Za Rudnik su se borili i srpski vladari i feudalci. Dinar kralja Dragutina, kovan na Rudniku, prvi je srpski dinar sa ćiriličnim natpisom. U 14. veku ovde su svoje kolonije imali Dubrovčani i Sasi, a poseban značaj Rudnik dobija posle pada Novog Brda, 1441. godine.
Od Turaka su ovaj kraj oslobodili Karađorđevi ustanici. I danas živi legenda po kojoj je ozloglašeni Salih-aga, zulumćar i siledžija, koga je narod nazvao Rudnički bik, preobučen u ženu pobegao pred oslobodiocima. Od silnog straha zaboravio je sina, desetogodišnjeg dečaka. Kada dete izvedoše pred Karađorđa, on ga darova stoparcem i naredi da ga vrate ocu te konjanici pohitaše i u blizini Čačka dete predadoše odbeglom Salih-begu.
Varošica Rudnik čista je i svetla, sa crkvom koju ne možete de ne primetite ma iz kog pravca da dolazite. Dominira nad naseljem i kao da ga spaja s nebom. Podigli su je meštani nedavno, pa su u gradnji korišćeni i neki savremeni materijali poput tegole i prohroma, ali sve deluje lepo i skladno. U centru varošice nalazi se spomenik rudaru, nekoliko trgovina i restorana ihotel "Neda" sa oko 160 ležajeva, zatvorenim i otvorenim bazenom, SPA centrom, diskotekom. Okrenut je pre svega dečijem i omladinskom turizmu uključujući letnju školu košarke na četiri osvetljena terena.
Na pet-šest kilometara od varošice, u pravcu planinskih vrhova, nalazi se "Šumska kuća" osim ostalog, nadaleko poznata i po svojim lepinjama s kajmakom. U vlasništvu je JP Srbija šume. Zanimljivo mesto u koje vredi svratiti uprkos činjenici da je prilazni put u lošem stanju, jer je izgrađen dvadesetih godina prošlog veka za izvlačenje drveta iz šume i do danas nije obnavljan. Od "Šumske kuće" ka planinskim visovima može se samo terenskim vozilom. Tuda će se, ako se planovi ostvare, protezati žičara do samog vrha planine.
Piše:M.Rajković
