Leštarka je mala, tajnovita šumska koka. Kolorit perja veoma joj je složen, ali
uglavnom je odlikuje riđe-siva obojenost glave i leđa sa svetlim vrhovima pera,
crna guša, taman kljun, crno pirgav siv stomak, jarko crvena obrva i bela podočna
pruga koja oivičava crnu gušu protežući se do grudi. Zvuk koji krila proizvode
prilikom leta prepoznatljiv je i čini prepoznavanje lakim, čak i ako jedinka nije
dobro osmotrena.
Rasprostranjena je u šumskim područjima centralne, istočne i severne Evrope, u
brdsko-planinskim predelima Balkanskog poluostrva i umerenom pojasu Azije
do obala Tihog okeana. Staništa su joj guste četinarske i mešovite šume (retko
listopadne) sa razvijenim spratom prizemne vegetacije, često u blizini tresava i
potoka, a posebno je prisutna tamo gde rastu breza Betula spp, bukva Fagus spp,
jasika Populus tremula i drugo listopadno drveće unutar mešovitih sastojina.
Brojnost značajno varira pojedinih godina, a pri povoljnim uslovima u staništu
može biti najviše 3-4 mužjaka na 1 km2.
Tokom trajanja snežnog pokrivača, leštarke se hrane resama i pupoljcima
listopadnog drveća, a najviše jove Alnus spp, breze, lešnika Corylus avellana,
brekinje Sorbus torminalis i bukve. Skitanje ptica u zavisnosti od klimatskih prilika,
zimi je redovna pojava. U doba godine bez snežnog pokrivača, ptice se hrane
bobicama različitog grmlja, semenom i delovima biljaka i trava. S tim u vezi,
leštarka izbegava otvorena područja i naročito je osetljiva na fragmentaciju
šumskih staništa.
Leštarke se pare u aprilu i maju u periodu topljenja snega. Gnezdo je uvek na
zemlji, sakriveno u stelji i vegetaciji, a samo ženka inkubira jaja. Leštarke imaju
samo jedno leglo godišnje, ali se gneze naknadno ukoliko leglo propadne tokom
polaganja jaja ili tokom rane inkubacije. Veličina pologa iznosi 5-12 jaja, a
inkubacija počinje sa poslednjim izleženim jajetom. Mladi se izležu nakon 21-25
dana od početka inkubacije. Mladi napuštaju gnezdo ubrzo po izleganju, a ženka
ih vodi i štiti do jeseni. U prvim nedeljama života mlade ptice zavise u velikoj meri
od visokoenergetske hrane, pa u ovom periodu beskičmenjaci čine najveći deo
njihove ishrane.
Ugrožavajući faktori koji smanjuju brojnost leštarki su fragmentacija i uniformisanje
sastava šumskih staništa, proganjanje, krivolov i uznemiravanje na
gnezdilištima.
Stanarica je. U Srbiji je redovna gnezdarica šumskih staništa u brdsko-planinskim
područjima, čija se populacija procenjuje na 800-1.300 gnezdećih parova. Na
području Tare gnezdi se najmanje 80 parova leštarke.
Autori: Marko Janković, Draženko Rajković
