Pre više od jednog veka pojavili su se kamenoresci iz obližnjih sela Banje, Brezovca, Vrbice, Kamenara, Bukovika i započeli "eksploataciju" mermera iz utrobe planine Venčac za nadgrobne spomenike. Bilo je to primitivno i ručno vađenje blokova.
Početkom izgradnje Mauzoleja na Oplencu započela je i industrijska proizvodnja mermera - od velikih blokova rezane su mermerne ploče sa kojima je obložena petokupolna crkva zadužbina kralja Petra Prvog, unuka vožda Karađorđa, podignuta da bi se čuvao grob dinastije Karađorđević. Odmah zatim podižu se industrijski objekti u koje se instaliraju najmodernije mašine za obradu i sečenje mermera tzv. "ajkule".
Zbog izvanrednog kvaliteta beli mermer sa ove šumadijske planine "putuje" svetom.
Gotovo na svim kontinentima oblažu se venčačkim mermerom značajne građevine i podižu monumentalni spomenici, kao, na primer, Bela kuća u Vašingtonu, obelisk žrtvama u Mathauzenu, aerodrom u Kairu, američka ambasada u Varšavi, monumentalna obeležja i trgovi u Njujorku, Parizu, Amsterdamu, Adis Abebi, Buenos Ajresu, Moskvi, Dakaru, Rimu... I osnivač Aranđelovca Miloš Obrenović ovekovečen je u belom mermeru.
Rezerve se procenjuju na više vekova. Do sada je istraženo oko 30 odsto područja.
Za skulptorska dela mermerni blokovi počeli su da se koriste 1916. godine kada je jedan austrougarski oficir sa nekolicinom srpskih zarobljenika kamenorezaca isklesao lava koji se i danas nalazi u parku Bukovičke banje. Zatim isklesan je Vuk Karadžić u prirodnoj veličini, od belog bloka teškog 30 tona. U holandskom gradu Amesfordu, gde se nalaze simboli mnogih država sveta, mermerna kolonada sa Venčaca teška 6.000 kilograma predstavlja Jugoslaviju...
Autor: Z.Janjević
