Srednjovekovni grad Zvečan, sada u ruševinama, nalazi se u blizini ušća Sitnice u Ibar, kod Kosovske Mitrovice.
Postavljen je na stenovitom kupastom brdu i dominira dolinom u kojoj su se ukrštali važni karavanski putevi. Nije poznato kada je izgrađen, a prvi put se pominje u vezi borbi na Kosovu Polju između 1091. i 1094. godine, koje je predvodio župan Vukan. Tada je bio pod srpskom vlašću.
foto: Opština Zvečan
Kada je Stefan Nemanja 1170. godine kod Pantina pobedio Vizantiju, naložio je da se u crkvi Sv. Đorđa na Zvečanu održi molitva za srećan ishod bitke. Do kraja 14. veka Zvečanom su vladali različiti gospodari, a od sredine 15. do 18. veka ovde se nalazila turska posada.
Osnova tvrđave prilagođena je konfiguraciji terena i ima nepravilan, izduženi oblik. Sastojala se iz tri dela. Gornji grad se nalazio na samom vrhu brda. Niži pojas se sastojao od zidina ojačanih kulama, a obimni zid je obuhvatao južne padine i podnožje brda. Gornji grad, okružen sa pet kula, čuva ostatke glavne – dinžon kule osmougaone osnove, crkve Sv. Đorđa i cisterni. Crkva je imala osnovu u obliku sažetog upisanog krsta, manju oltarsku apsidu, kube nad središnjim delom i bila je živopisana. Unutar Donjeg grada postoji nekoliko građevina čija namena nije precizno utvrđena, a na zapadnom kraju nalazio se glavni ulaz u grad.
U Zvečanu je 1323. godine sahranjen Konstantin Nemanjić, sin prvenac Kralja Milutina, koji je stradao u ratu za pravo na presto koji je vodio protiv svog pobunjenog brata, budućeg kralja Stefana Dečanskog. Igrom sudbine, samo osam godina kasnije, pobednik u bratskom sukobu, Stefan Dečanski je skončao u tamnicama tvrđave nad Ibrom.
Srednjovekovni Zvečan je još u Jugoslaviji formalno zaštićen kao spomenik kulture od izuzetnog značaja, ali do danas nije dovoljno ni istražen, a kamoli konzerviran. Ipak, iako ljute vojske, žestoki mrazevi i uporne kiše krune ostatke moćnih zidina duže od milenijuma, one još uporno stoje kao da su srasle sa stenama 800 metara visokog ugašenog vulkana.
