Manastir Staro Hopovo je prema predanju sagradio despot Đorđe Branković krajem 15. i početkom 16. veka, a u istorijskim izvorima prvi put se pominje 1546. Crkva manastira posvećena je sv. Pantelejmonu.
Do Starog Hopovo dolazi se sa puta Novi Sad – Irig, prolazeći pored manastira Hopovo (novo).
Istočno od manastira Novo Hopovo na maloj zaravni, izolovan ali ne i nepristupačan, leži manastir Staro Hopovo ili kako se često naziva „stari manastir“.
Staro Hopovo je podignuto između 1496. i 1520. godine od strane despota Đorđa Brankovića (Maksima). Turski spisi ga pominju u više navrata (1545-48, 1566-69, 1578, a domaći čak i nešto ranije. Od prvobitne crkve posvećene sv. Nikoli (za koju se misli da ju je izgradio despot Đorđe Branković) nije ostalo ništa. Kako je bila sagrađena od drveta, a pokrivena crepom, to je veoma lako stradala od zemljotresa 1751. godine. Umesto nje je nikla nova crkva 1752. godine posvećena sv. Pantelejmonu.
To je crkva koja i danas postoji. Opis fruškogorskih manastira (1753.) već spominje Staro Hopovo kao metoh manastira Novo Hopovo. Današnji hram je malih razmera, zidan je od tesanog kamena i opeke. Kube zbog svoje veličine i oblika na neki način dominira nad celom zgradom i počiva na lucima a ovi na pilastrima.
Zvonik ne postoji niti ga je ikada bilo. U jednobrodnoj crkvi sa kupolom bogato rezbareni ikonostas slikao je 1793-1800. godine iriški moler Jefrem Isajlović.
U blizini manastira, iznad potoka Jelenac je uredjeni izvor – kapelica.
Poslednjih godina manastir je dosta obnovljen i obnavlja se i dalje. Ozidan je i zvonik tako da je manastir Staro Hopovo dobilo svoj novi izgled.
foto:TONS Kurucić
